Kunstproject Reis door de wandelgangen
voor gebouw Psychogeriatrie, verpleeghuis Vreugdehof, Amsterdam
In opdracht van Fontis Zorggroep Amsterdam en het Amsterdams Fonds voor de Kunst

Het uitgangspunt voor 'Reis door de wandelgangen' is het ziektebeeld dementie. Het woord dementie komt uit het Latijn en betekent 'ontgeesting' of 'ontdaan van de geest'. Dementie is een progressief ziektebeeld van de hersenen. De mens verliest langzaam de grip op het leven. Het geheugen verdwijnt, kennis en vardigheden raken kwijt, de persoonlijkheid vervlakt. Wat rest zijn flarden, fragmenten van rijke herinneringen aan het leven.
Mensen met een dementie dolen en dwalen vaak door de ruimte zonder te weten waar ze zijn en beleven de ruimte elke dag weer alsof het de eerste keer is dat zij er komen. Ze zijn altijd onderweg. Dagelijks vinden ontmoetingen en gesprekken plaats in de gangen. Elke dag, elke ontmoeting, elk gesprek is weer nieuw voor hen. In de laatste fase van de ziekte kan men alleen nog maar in foetushouding op bed liggen. Het leven trekt in omgekeerde volgorde voorbij.

Dit kunstwerk wil de bewoners, gebruikers en bezoekers van de Kleinschalige Woongroepen een reis aanbieden door de gangen van het gebouw Psychogeriatrie. Deze 'wandelgangen' zijn belangrijke 'sociale straten' voor de bewoners en de andere gebruikers. 'Reis door de wandelgangen' is een reis door allerlei beelden uit heden en vooral verleden van de bewoners. De beelden roepen associaties en herinneringen op en leveren gespreksstof op (figuurlijk uit de 'wandelgangen' in ons brein). Dolen en dwalen door de (letterlijke) wandelgangen wordt opeens site-seeing en avontuur beleven.

Het kunstwerk bestaat uit 4 onderdelen:

Het Levensverhaal is een verzameling van 15 fotocollages die samen het universele verhaal van 'een bewoner van de Vleugel' vertellen. Dit verhaal bevat alle elementen van het leven van een mens: liefde, verdriet, familie, geboorte, huwelijk, dood, wonen, werken, vakantie, passies, voorspoed, tegenslag, de dagelijkse dingen en de hoogtepunten. De foto's en de verhalen zijn aangedragen door de bewoners van De Vleugel. De foto's hangen in de woonkamers en de verhalen staan in de koffietafelboeken.

De Fragmenten is een serie wandtapijten verspreid over de gangen van de Vleugel. Elk wandtapijt is gemaakt naar aanleiding van een fragment uit één van de foto's uit Het Levensverhaal (immers, de bewoner heeft nog slechts fragmenten van zijn herinneringen in zijn geheugen). Het gebruik van wandtapijten heeft een meerledige betekenis. Tapijten zijn zacht en aanraakbaar en hebben daarmee een directe relatie met de behandelmethode die in de snoezelruimte gebruikt wordt (sensorische integratie: een methode voor zintuiglijke prikkeling). Wandtapijten geven een warme en huiselijke uitstraling op de afdeling en de akoestiek wordt verbeterd.

De Route bestaat uit gekleurde banen op de muren van de centrale gang en het atrium tot aan de voordeuren van de 8 woongroepen. Elk van de vier bouwdelen heeft zijn eigen kleur: blauw, oranje, groen en lila. De reiziger kan zijn weg vinden door deze gekleurde banen te volgen. Elke voordeur wordt gemarkeerd met een wandkleed. De acht woongroepen krijgen namen die afgeleid zijn van de namen van de wandkleden.

In de gangen staan her en der De Banken. Op De Banken kan even gerust worden en kan een gesprek worden gevoerd met een medereiziger.

De feestelijke officiele opening is gepland op 20 april 2006.
Wethouder Hannah Belliot van cultuur en welzijn zal het openingswoord verrichten (onder voorbehoud).
In samenwerking met de DAM Company wordt speciaal voor de opening een dans-theater voorstelling voorbereid die geïnspireerd is op het ziektebeeld dementie, het Kleinschalig Wonen en het kunstproject 'Reis door de wandelgangen'.
Na de opening in Vreugdehof zal een deel van de dans-theater voorstelling geschikt gemaakt worden voor uitvoering in andere zorginstellingen en in theaters.

Kleinschalig wonen voor dementerende ouderen in Vreugdehof
Vanaf 1 mei 2006 zal in Vreugdehof het kleinschalig woonconcept ingevoerd zijn. Kleinschalig wonen is een vorm van wonen voor dementerende ouderen in kleine woongroepen van maximaal 8 personen. De woonomgeving is huiselijk, herkenbaar en overzichtelijk. In dit woonconcept wordt de dementerende bewoner veiligheid en structuur geboden. Bewoners worden op een belevingsgerichte manier gestimuleerd en begeleid in wat men nog kan of wat men zich nog kan herinneren betreffende huishoudelijke activiteiten of liefhebberijen. Er wordt door verzorgenden ingespeeld op hun vroegere levenswijze en voorkeuren om tot een interessante, uitdagende, inspannende en ontspannende dagbesteding te komen. De mantelzorgers worden hier actief bij betrokkken.

Reis door de wandelgangen is mede mogelijk gemaakt door:
- Bewoners, familie en personeel van PG afdeling de Vleugel
- Verpleeghuis Vreugdehof
- Fontis Zorggroep Amsterdam
- Amsterdams Fonds voor de Kunst
- VSB fonds
- Schipholfonds
- Stichting Alzheimer Nederland

Noud Verhave

The ART of Management
Beeldende kunst, fotografie en begeleiding creatieve processen

Correspondentie adres: Atelier:
3e Wittenburgerdwarsstraat 20 Ateliers van Gendt
1018 KS Amsterdam Van Gendthallen, Oostenburgereiland
0655-335-465 Czaar Peterstraat, Amsterdam
www.noudverhave.nl info@noudverhave.nl